Amerika yongeye kuvuga ko ingabo z'urwanda ziri muri DRC ,ministry w'ububanyi n'amahanga marco rubio yavuzeko URWANDA rugomba kwihutisha amasezerano yogukura ingabo zarwo muri DRC

Amerika ivuga ko yizeye ko u Rwanda rukura ingabo zarwo mu burasirazuba bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo, DRC, mu gice cya kabiri cy’ukwezi gutaha. Ibyo bivuzwe mu gihe u Rwanda rushinjwa gufasha inyeshyamba za M23 zirwanya ubutegetsi bwa Congo. Minisitiri w’ubanyi n’amahanga wa Amerika, Marco Rubio, ni we wabitangaje ku wa Gatatu mu buhamya yageje ku nteko ishingamategeko ya Amerika, imbere ya komite ishinzwe ububanyi n’amahanga. Icyo kiganiro cyari kijyanye na gahunda ya guverinoma ya Amerika yo gushyira Amerika imbere mu mubano mpuzamahanga.

Ubuhamya bwa Minisitiri Rubio bwabaye mu gihe komite yasuzumaga ubusabe bwa Minisiteri y’ubanyi n’amahanga bw’ingengo y’imari y’umwaka w’imari wa 2027. Mu mvugo ye, Rubio yagaragaje ko amasezerano y’amahoro yasinyewe hagati ya DRC n’u Rwanda agihari, ariko ko kuyubahiriza bitagenda neza. Yavuze ko Amerika yafashe ibihano bicye kugira ngo hatumwe ababishinzwe bubahirize ibyo bemeranyije. Yavuze ko ku ruhande rw’u Rwanda hatangiye kuboneka impinduka, nubwo zitihuta bihagije.

Rubio yavuze ati, “Twizeye kubona ukuyubahiriza igihe runaka hagati mu kwezi gutaha mu gukurayo ingabo z’u Rwanda.” Yakomeje avuga ko nubwo hakurwa ingabo, ikibazo cya M23 kigikomeje kandi ko kigomba gucyemurwa. Ibi bigaragaza ko Amerika ishyira igitutu ku mpande zombi kugira ngo habeho umutekano urambye mu karere k’ibiyaga bigari. Amerika kandi ishyigikira ibiganiro by’amahoro bihuza guverinoma ya Congo n’abayobozi b’inyeshyamba.

Guverinoma ya DRC, Amerika, n’inzobere z’Umuryango w’Abibumbye bakomeje gushinja u Rwanda gufasha umutwe wa M23. Bashinja u Rwanda guha M23 imyitozo, abasirikare, inkunga y’amafaranga, n’ubufasha mu miyoborere no mu ntwaro. U Rwanda narwo ruhora rwihakana ibyo birego, rukavuga ko rugamije kwirinda imitwe yitwaje intwaro iri muri Congo ishaka guhungabanya umutekano warwo, harimo n’imitwe ifitanye isano na Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Kuva mu ntangiriro z’umwaka ushize, M23 yigaruriye ibice binini byo mu burasirazuba bwa Congo, birimo imijyi ya Goma na Bukavu. Intambara yongeye kuduka guhera mu mpera z’umwaka wa 2021, nyuma y’imyaka hafi 30 yo guhagarara no kongera kubura. Ibi byatumye abasivili benshi bahunga amazu yabo, ndetse abantu ibihumbi bagera muri Uganda, u Rwanda, n’ahandi bashaka ubuhungiro.

Amasezerano y’amahoro yasinyiwe muri Doha na Washington muri 2025 yari agamije gushyira iherezo ku ntambara no gukuraho ingabo z’amahanga ziri muri Congo. Ariko ishyirwa mu bikorwa ryagoranye kubera kutizera hagati ya Kigali na Kinshasa. Imiryango mpuzamahanga irimo Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe na EAC iri gushyira imbaraga mu gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ryayo.

Ikibazo kiri mu burasirazuba bwa Congo gifitanye isano n’amateka maremare y’intambara, imicungire mibi y’umutungo kamere, n’imitwe yitwaje intwaro irenga ijana ikorera muri ako karere. Amerika ivuga ko igisubizo kitarambye kigomba kubanza gushyiraho gucyemura ikibazo cya M23, gutuma ingabo zose z’amahanga zisohoka, no kongera imishyikirano hagati ya guverinoma ya Congo n’abaturage bayo bo mu burasirazuba. Naho bitameze gutyo, impungenge z’uko intambara yakongera kwaduka zikiri nyinshi.