Inama y'aba minisitiri mu gihugu cya Zimbabwe yemeje umushinga w'itegeko ushobora gutuma Perezida Emmerson Mnangagwa, ufite imyaka 83, akomeza kuyobora kugeza nibura mu mwaka wa 2030
Soma kinyarwanda and kiswahili 👇👇👇
NSANZIMANA SylverFebruary 12, 202661 views0 comments
Gallery
Advertisement
Inama y'aba minisitiri mu gihugu cya Zimbabwe yemeje umushinga w'itegeko ushobora gutuma Perezida Emmerson Mnangagwa, ufite imyaka 83, akomeza kuyobora kugeza nibura mu mwaka wa 2030.
Muri uwo mushinga, abazahabwa amahirwe yo gufata imyanzuro y'ubuyobozi bazajya batangwa n'abadepite aho gukorwa mu matora y'iteka, kandi perezida azajya ashobora kuza mu nshingano igihe kingana n'imyaka ibiri y'ibihe birindwi, aho kuba imyaka itanu nk'uko bisanzwe bimeze.
Minisitiri w'Ubutabera, Ziyambi Ziyambi, yavuze ko hazabaho ibiganiro n'abaturage mbere y'uko uwo mushinga ujya mu nama y'igihugu, aho inama zombi zigaragaramo abanyamuryango b'ishyaka ryari ku butegetsi, Zanu-PF.
Hari amahirwe y'ibirego mu nkiko kuko abahanga mu mategeko bavuga ko hakenewe referendumu mu gihe iyo mirongo ihindurwa - kandi banakagaragaza ko izo mpinduka zidakwiriye kugira icyo zungura perezida uri ku butegetsi.
Mnangagwa, wawubaga ubutegetsi mu 2017 nyuma y'ihirikwa ry'ubutegetsi ryakozwe n'igisirikare ryakuyeho umuyobozi w'igihe kirekire Robert Mugabe, yatsinze amatora y'umukuru w'igihugu mu mwaka w'2018 ndetse n'andi yee ya kabiri mu 2023 - nubwo ibyavuye mu matora byavuzweho amakenga.
Azwi ku izina rya "crocodile" kubera ubuhanga bwe muri politiki, manda ye ya nyuma y'imyaka itanu izarangira mu mwaka wa 2028.
Mu matora y'ibikorwa byo kugenzura byabaye mu myaka 13 ishize, Abanyarwanda baje bavuga ko bashyigikiye itegeko nshinga rishya ryazanye ibyo bita "term limits" ku bayobozi b'igihugu mu gihe Mugabe yari ameze nk'ubutakigabanya - yari amaze igihe kirekire atwara igihugu kuva mu mwaka w'ubwigenge mu 1980.
Ibimenyetso byerekana ko Mnangagwa, wahoze ari umuyobozi wungirije wa Mugabe kugeza ubwo batakanyijwe ku byerekeye ambisiyo za politiki zari ziyongera ku mugore wa Mugabe, ashaka kuguma ku butegetsi nyuma ya 2028 byatangiye kugaragara mu myaka ibiri ishize.
Ishusho "2030 azaba akiri umuyobozi" yatangiye gukoreshwa mu mabaruwa ya Zanu-PF, aho abamushyigikiye bavugaga ko akwiye kuguma ku bugingo kugira ngo completes "Agenda 2030" y'iterambere - nubwo Perezida Mnangagwa yanyomoje ibyo bitekerezo mu buryo bwimbitse.
Yahuye n'abakomeye cyane bashyigikira Zanu-PF, ariko umwanzi we w'ingenzi - Blessed Geza, uzwi kandi ku izina rya "Bombshell" - yapfuye icyumweru gishize. Muri iki gihe umwaka ushize, Geza, umunyabigwi wubashywe mu ntambara y'ubwigenge y'1970 n'umunyamuryango w'inzego z'ubuyobozi z'ibanze za Zanu-PF, yari yatangiye gushinja Mnangagwa icyerekezo cy'umurava wo kuguma ku butegetsi.
Yasabye imbabazi ku bw'uko yamufashije kwinjira mu biro no kumushinja guha akazi abavandimwe be mu rugamba rwo kuguma ku butegetsi burenze 2028. Zanu-PF yakuye Geza mu muryango kubera kutihanganira, maze ashyirwa mu bwihisho. Nyamara akomeje gukurura abantu benshi ku mbuga nkoranyambaga, aho yagaragazaga kenshi amajwi asaba imyigaragambyo.
Amasaha mbere y'uko apfa, ubutumwa bwasohotse ku mbuga nkoranyambaga bwe bwasabaga Abazimbabwe gukomeza "intambara y'icyubahiro" yo gukuraho Perezida Mnangagwa no "gusohoza ubukokozi bw’igihugu cyacu". Yarimo mu gihugu cya Afurika y'Epfo igihe umuryango we uhamagaraga ko yapfuye ku wa gatanu.
"Mu gihe guceceka byari kuba byoroshye, yahisemo kuvuga ku bwambuzi no ku guha akazi abavandimwe be bigenda bigira ingaruka ku kuba mu isi ya nyirarureshwa," yavuze Andrease Ethan Mathibela, umukuru w'ishyirahamwe rikomeye ry’Intwari zahoze mu ntambara z’ ubwigenge bwa Zimbabwe.
Leta igenda ikomeza gahunda zayo za 2030 kuri Mnangagwa kandi ivuga ko intego y’itegeko ry’umushinga ari ugukomeza imiyoborere
Katika kiswahili 👇
Zimbabwe. Wizara ya mambo ya ndani nchini Zimbabwe imeidhinisha muswada wa sheria ambao unaweza kumruhusu Rais Emmerson Mnangagwa, 83, kuendelea kuongoza hadi mwaka 2030. Muswada huo unapendekeza kuwa viongozi wa nchi watatolewa na wabunge badala ya kuchaguliwa na wananchi, na rais atapata muda wa miaka saba badala ya mitano.
Mnangagwa aling'inia madaraka mwaka 2017 baada ya mapinduzi ya kijeshi yaliyomtoa madarakani Robert Mugabe. Alishinda uchaguzi wa urais mwaka 2018 na tena mwaka 2023, ingara matokeo yake yamevutwa vutwa.
Anajulikana kama "crocodile" kutokana na ujuzi wake wa kisiasa, muda wake wa mwisho wa miaka mitano unamalizika mwaka 2028. Katika miaka 13 iliyopita, wanazimbabwe wameonyesha kuunga mkono katiba mpya iliyoleta mipaka ya muda kwa viongozi wa nchi.
Kumekuwa na dalili za kuwa Mnangagwa anataka kubaki madarakani baada ya 2028. Kauli mbiu ya "2030 atabaki kuwa kiongozi" imeanza kutumika katika mawasiliano ya Zanu-PF, ingawa yeye mwenyewe amekanusha madai hayo.
Mnangagwa amekuwa akipambana na wapinzani wake, hasa Blessed Geza, ambaye alifariki wiki iliyopita. Geza alikuwa akimtuhumu Mnangagwa kutaka kubaki madarakani na kumshutumu kwa kumpa ajira ndugu zake.
Zanu-PF ilimfukuza Geza kwenye chama chake, lakini aliendelea kushawishi watu kwenye mitandao ya kijamii. Kabla ya kifo chake, aliomba wanazimbabwe kuendelea kupigania haki na kuondoa Mnangagwa madarakani.
Kifo cha Geza kimezua maswali kuhusu mustakabali wa siasa nchini Zimbabwe. Lengo la serikali la 2030 linaendelea, na wengi wanahisi kuwa Mnangagwa anataka kubaki
Share this article
NSANZIMANA Sylver
Article Author
Advertisement
